ایمنی لیفتراک، مسئولیت قانونی کارفرما در حوادث ناشی از کار
ایمنی لیفتراک؛ مسئولیت قانونی کارفرما در حوادث ناشی از کار:
ایمنی لیفتراک یکی از مهمترین موضوعات در مدیریت HSE و پیشگیری از حوادث ناشی از کار در انبارها و محیطهای صنعتی است. لیفتراک بهعنوان یکی از اصلیترین تجهیزات حمل و نقل صنعتی، نقش حیاتی در جابجایی مواد دارد. اما در صورت عدم رعایت اصول ایمنی، میتواند منجر به واژگونی، سقوط بار، برخورد با عابران و خسارات جانی و مالی سنگین شود.
در نظام حقوق کار ایران، ایمنی کار با لیفتراک صرفاً یک الزام فنی نیست، بلکه تکلیف قانونی کارفرما محسوب میشود و عدم رعایت آن میتواند مسئولیت مدنی و کیفری به همراه داشته باشد.
جایگاه ایمنی لیفتراک در قانون کار:
مطابق فصل چهارم قانون کار جمهوری اسلامی ایران با عنوان «حفاظت فنی و بهداشت کار»، مسئولیت تأمین ایمنی تجهیزات و محیط کار به عهده کارفرما است.
ماده ۹۱ قانون کار:
بر اساس این ماده، کارفرما مکلف است وسایل و امکانات لازم برای تأمین سلامت و ایمنی کارگران را فراهم کرده و آموزشهای لازم را ارائه دهد. در حوزه ایمنی لیفتراک، این الزام شامل موارد زیر میشود:
- خرید و استفاده از لیفتراک استاندارد
- آموزش اپراتور لیفتراک و صدور گواهینامه معتبر
- انجام بازرسی فنی و نگهداری دورهای
- نظارت بر رعایت ظرفیت مجاز و اصول بارگیری ایمن
ماده ۹۵ قانون کار:
مسئولیت اجرای مقررات فنی و ایمنی بر عهده کارفرما یا مسئولان واحد مربوطه است. بنابراین در صورت وقوع حادثه لیفتراک ناشی از نقص آموزش، نبود بازرسی یا اضافهبار، مسئولیت حقوقی متوجه کارفرما خواهد بود.
این دو ماده، مبنای اصلی رسیدگی مراجع حل اختلاف و بازرسان کار در پروندههای حوادث لیفتراک هستند….! (برای مطالعه کتاب قانون کار، به بخش کتاب قانون کار مراجعه کنید)
مسئولیت کارفرما در قانون تأمین اجتماعی:
از منظر بیمهای و جبران خسارت، موضوع ایمنی لیفتراک با قانون تأمین اجتماعی نیز ارتباط مستقیم دارد.
ماده ۶۰ قانون تأمین اجتماعی:
هر حادثهای که در حین انجام وظیفه و به سبب آن برای بیمهشده رخ دهد، حادثه ناشی از کار محسوب میشود. بنابراین واژگونی لیفتراک، سقوط بار یا برخورد دستگاه در حین کار، مشمول این ماده خواهد بود….! (برای مطالعه ماده 60 قانون تامین اجتماعی، روی این بخش کلیک نمایید.)
ماده ۶۶ قانون تأمین اجتماعی:
در صورتی که حادثه ناشی از عدم رعایت مقررات ایمنی یا قصور کارفرما باشد، سازمان تأمین اجتماعی میتواند هزینههای درمان، غرامت و مستمری پرداختشده را از کارفرما مطالبه کند….! (برای مطالعه ماده 66 قانون تامین اجتماعی، روی این بخش کلیک نمایید.)
در نتیجه، بیتوجهی به الزامات ایمنی لیفتراک میتواند علاوه بر دیه و مسئولیت کیفری، بار مالی قابل توجهی برای کارگاه ایجاد کند.
الزامات فنی در ایمنی کار با لیفتراک:
مهمترین ریسک در کار با لیفتراک، واژگونی دستگاه است. این اتفاق معمولاً در اثر یکی از عوامل زیر رخ میدهد:
- حمل بار بیش از ظرفیت اسمی
- حرکت با بار بالا در پیچها
- تردد در سطوح شیبدار بدون رعایت اصول پایداری
- نقص سیستم ترمز یا فرمان
ساختار مهندسی لیفتراک بر پایه مثلث پایداری طراحی شده است. هرگونه خروج مرکز ثقل بار و دستگاه از محدوده ایمن، احتمال واژگونی را افزایش میدهد. بنابراین رعایت ظرفیت مجاز لیفتراک و اصول صحیح بارگیری، یکی از پایههای اصلی پیشگیری از حادثه است.
از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از حوادث ناشی از کار با لیفتراک مربوط به برخورد با عابران در انبار یا محیط تولید است. نبود تفکیک مسیر تردد، دید محدود اپراتور و سرعت غیرمجاز از عوامل کلیدی این نوع حوادث هستند. طراحی مسیر مجزا، خطکشی کف سالن، نصب علائم هشداردهنده و تعیین سرعت مجاز، بخشی از الزامات مدیریت ایمنی لیفتراک محسوب میشود
اهمیت آموزش اپراتور لیفتراک:
آموزش اپراتور لیفتراک یکی از مهمترین اقدامات کنترلی در مدیریت ریسک است. استفاده از اپراتور فاقد گواهینامه مهارت فنی یا آموزش ناکافی، در بررسیهای بازرسی کار بهعنوان قصور کارفرما تلقی میشود.
آموزش باید شامل موارد زیر باشد:
- آشنایی با ساختار و عملکرد دستگاه
- انجام چک لیست بازرسی روزانه لیفتراک
- مدیریت شرایط اضطراری مانند واژگونی
- شناخت خطرات محیطی و تحلیل ریسک
مستندسازی آموزشها و ثبت سوابق بازرسی، نقش کلیدی در کاهش مسئولیت حقوقی کارفرما دارد.
ایمنی لیفتراک در چارچوب مدیریت HSE:
در سیستمهای مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، ارزیابی ریسک لیفتراک باید پیش از بهرهبرداری انجام شود. شناسایی خطرات مرتبط با بارگیری، تردد، تعمیرات و شرایط محیطی، و تعریف اقدامات کنترلی متناسب، از اصول اساسی مدیریت ایمنی تجهیزات حمل و نقل صنعتی است.
ایمنی لیفتراک زمانی محقق میشود که سه عنصر بهصورت همزمان اجرا شود:
تجهیز استاندارد، اپراتور آموزشدیده و محیط کار ایمن.
درکل باید گفت که ایمنی لیفتراک یک الزام فنی، مدیریتی و قانونی است. بر اساس مواد ۹۱ و ۹۵ قانون کار و مواد ۶۰ و ۶۶ قانون تأمین اجتماعی، کارفرمایان موظفند شرایط ایمن برای بهرهبرداری از لیفتراک را فراهم کنند. هرگونه قصور در آموزش اپراتور، بازرسی فنی یا رعایت ظرفیت مجاز، میتواند منجر به مسئولیت حقوقی و مالی قابل توجه شود.
مدیریت صحیح ایمنی لیفتراک، علاوه بر پیشگیری از حوادث ناشی از کار، از تحمیل هزینههای بیمهای و تبعات حقوقی جلوگیری کرده و شاخصهای عملکرد HSE سازمان را بهبود میبخشد.
دیدگاهتان را بنویسید